سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

438

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

شايد نواب شرف عليخان پدرش بوده باشد . كربل كتها نوشته‌هاى روضه‌خوانى يا مجلس خوانى است ، اولين بخش آن در سن بيست و دو يا بيست و سه‌سالگى انجام گرفته است . سال تأليف 1149 ه ق است . بنابراين ممكن است سال تولدش 1122 ، 1123 ه ق باشد . فضلى در آغاز كتاب ، محمد شاه ( درگذشته به سال 1148 ه ق ) را در قيد حيات نوشته است . در سال 1161 ه ق در اين كتاب تجديدنظر به عمل آورد . در آن زمان احمد شاه بن محمد شاه صاحب تخت و تاج بود و دربارهء او ذكر مفصلى به صورت نظم به عمل آمده است . در اندرون كاخ نواب شرف عليخان مجالسى برگزار مىشد و ملا فضلى در آن مجالس سخنرانى مىكرد . در آن زمان سخنرانى در مجالس عزا و ذكر مصائب سيد الشهداء محدود بود . نويسندگان مطابق استعداد و شايستگى خود و نيز به مناسبت ذوق مردم ، تأليفاتى دربارهء مجالس عزا انجام مىدادند و ملا فضلى مطالب آنها را به صورت سبك ادبى ، سليس و ساده درمىآورد . به‌هرحال - كربل كتها - نوشتهء ملا فضلى مطابق رسم قرن دوازدهم مشتمل بر مضامين خاص است : مجلس اول در بيان رحلت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله ، مجلس دوم دربارهء وفات حضرت فاطمه زهرا عليها السّلام ، مجلس سوم دربارهء شهادت حضرت على عليه السّلام ، مجلس چهارم دربارهء امام حسن عليه السّلام ، مجلس پنجم دربارهء مسلم بن عقيل ، در مجلس ششم دربارهء فرزندان جناب مسلم ، مجلس هفتم دربارهء احوال دشت كربلا و شهادت حر ، مجلس هشتم دربارهء شهادت حضرت قاسم ، مجلس نهم دربارهء شهادت حضرت عباس عليه السّلام ، مجلس دهم دربارهء شهادت حضرت على اكبر عليه السّلام ، مجلس يازدهم دربارهء شهادت حضرت على اصغر عليه السّلام ، مجلس دوازدهم دربارهء شهادت حضرت امام حسين عليه السّلام است . سپس پنج مجلس به عنوان خاتمه به صورت متفرقه اضافه كرده است . از مطالعهء « كربل كتها » معلوم مىشود كه فضل على در نوجوانى در ادبيات فارسى مهارت داشته و به زبان عربى و نيز حديث ، عقايد ، تاريخ و انشاء و نوشتن آيات و روايات و اشعار آشنا بوده و در خطبه‌هاى طولانى دست داشته است . بيش از اين دربارهء فضل على چيزى به دست نيامد ، اما حكيم قاسم در « مجموعهء نغز » در سه چهار خط دربارهء فضل على به اين شرح سخن گفته است : « جنون ( تخلص مير فضل على ) در حضرت ( دار السلطنة ) دهلى ، نوجوانى بود كه در ابتدا مست تخلص مىكرد ، وى هنر كتاب‌خوانى ( روضه‌خوانى ) نيز داشت . زندگى را در سپاهى كرى